Dünya’da ve Türkiye’de Demiryolları

DÜNYA'DA ve TÜRKİYE'DE DEMİRYOLLARI
Ahmet GÖK
RAYDER Genel Başkanı
Kasım-2006/İstanbul

Dünya genelinde, demiryollarının önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Karayolu ağırlıklı yük ve yolcu taşımacılığının sebep olduğu, çevre kirliliği, kazalar, trafik tıkanıklığı ve yüksek yakıt maliyetleri, dünya ekonomisinin gelişmesinde en önemli unsur olan "taşıma hareketliliği"ni yavaşlatmakta ve sınırlamaktadır.

Teknik üstünlüklerinden dolayı demiryolları, son yıllarda bütün dünya ülkelerinde adeta yeniden keşfedilmekte ve her yönüyle yeniden yapılandırılmaktadır. Özellikle yüksek teknolojiye sahip ülkelerde, teknolojinin bütün imkanları kullanılarak, demiryolu sistemlerinin geliştirilmesi için çok büyük araştırmalar ve yatırımlar yapılmaktadır.

AB içerisinde demiryollarının geliştirilmesi o kadar önemlidir ki;

Avrupa Birliği Bakanlar Konseyince Avrupa'da 15 yıl içerisinde bitirilmesi planlanan 14 büyük ulaşım projesin den 9'u demiryolları ile ilgilidir. Bu 9 demiryolu projesinden 4'ü de yüksek hızlı demiryolu projesidir.

Avrupa Birliği EU Uluslararası Taşımacılık ve İşletmecilik (INTEROPERATIBILITY) kuruluşunun Genel İlkeleri aşağıdaki şekilde belirtilmiştir;

AB ülkeleri arasında hızlı tren ağlarını geliştirmek ve aralarında entegrasyonu geliştirmek için ülkeler her yıl 10 milyarlarca € harcamakta, çok büyük yatırımlar gerçekleştirmektedirler. Almanya'da ICE hızlı trenleri, Fransa'da TGV, İspanya'da AVE, İtalya'da ETR hızlı trenleri, yılda yüz milyonlarca yolcu taşımaktadır.JAPONYA'DA Şinkansen ve diğer hızlı trenler yılda 260 milyon yolcu taşımaktadırlar. Demiryollarımızın uzunluğu 8650 km.dir. (Bu hattın sadece 400 km.si çift hat olarak çalışmaktadır.) ABD'de 212.000 km, Rusya'da 95.000 km, Almanya'da 44.000 km. demiryolu mevcuttur.

TÜRKİYE'DE "Demiryolları ve Hızlı tren" hamlesi başlatıldı,

50 yıldır ihmal edilen Demiryollarımız, yeni hükümetle beraber tekrar ön plana çıkarılmıştır. Geçen hükümetler dönemlerinde adeta özellikle ihmal edilmiş olan demiryollarımıza, yeni hükümet döneminde, 40 senede harcanan ödeneklerden daha fazlasının son 4 yıl içerisinde harcandığını görmekteyiz.

Demiryollarımızın, hızlı tren ve metro hatlarının geliştirilmesine, hükümet tarafından Devlet politikası olarak çok önem verilmektedir,

Ulaştırma Bakanlığı'nca başlatılan "Demiryolları ve Hızlı Tren" hamlesi ile ileri teknolojiler de kullanarak, Türkiye'de yılların ihmali kapatılmak istenmektedir.

Türkiye genelinde 12 yıl içinde tamamlanması hedeflenen demiryolu yatırımlarımızı liste halinde sunuyorum:

Bu yatırımlar, inşaatları devam etmekte olan veya ilgili kuruluşlarca yatırım programlarına konulan demiryolu projeleri, hızlı tren projeleri, Marmaray İstanbul boğazı tüpgeçit projesi ve muhtelif şehirlerimizde inşaatları devam eden metro ve tramvay projelerini kapsamaktadır.

DLH'nın ve TCDD'nin hızlı tren ve diğer demiryolu yatırımlarına, önümüzdeki 12 yıl içinde harcayacağı bütçe, 15-18 milyar $ arasında olacağını tahmin ediyoruz.

Halen 7 İlimizde (İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Eskişehir, Konya, Antalya) şehir içi toplu taşıma hizmetlerinde Metro, LRT, veya Tramvay araçları kullanılmaktadır ve mevcut hatlara devamlı yeni ilave yatırımlar yapılmaktadır:

İstanbul'da inşaatları devam etmekte olan raylı sistem yatırımları :

	Proje Adı	Proje Uzunluğu	Yaklaşık Maliyeti
1	Kadıköy-Kartal metro hattı (Elektromekanik hariç fiyatlar	22 km	510 milyon $
2	Otogar - İkitelli metro hattı (Her şey dahil takribi fiyatlar )	22 km	825 milyon $
3	Sultançiftliği-Edirnekapı LRT hattı ( takribi fiyatlar )	24 km	250 milyon $

İstanbul'da 2007-2010 yılları arasında yapılacak yeni raylı sistem yatırımları:

İstanbul'da yeni yapılacak raylı sistem yatırımları için 1411 milyon $ dış kaynak,1 milyar 377 milyon $ öz kaynak olmak üzere toplam 2 milyar 788 milyon $, harcama öngörülmektedir.

Ankara - İzmir - Bursa - Eskişehir gibi büyük illerimizde, Metro ve Tramvay hatlarının yeni inşaatlarına ve projelerine yaklaşık her yıl en az 650 milyon $ harcanmaktadır.

Ayrıca 12 yeni ilimizde de muhtelif seviyelerde metro proje veya inşaat çalışmalarına devam edilmektedir. (Adana, Kayseri, Samsun, Trabzon, Gaziantep, Şanlıurfa, Adıyaman, Mersin, Erzurum, Denizli, Isparta, Kırıkkale).

Türkiye'de Demiryolları ve Metro hatlarına son yıllarda yapılan toplam yatırımlar yılda ortalama 2.5 milyar $ civarındadır.

Metro yatırımları ile beraber bütün demiryollarımıza ve gerekli olan demiryolu araçlarına 10 - 12 yıl içerisinde yaklaşık 25 - 28 milyar $ yatırım yapılacağını tahmin edebiliriz.

Yabancı firmalar Türkiye'de ki bu yatırımları yakından takip etmektedir ve bu pazardan pay alabilmek için çok ciddi çalışmalar yapmaktadırlar.

Yabancı Firmalar Türkiye'de Köklü Yatırımlar Yapmaktadırlar:

Sakarya'da Güney Kore ROTEM firması, TCDD ve ASAŞ firması ile Metro araçları ve EMU hızlı tren setleri üretmek için EUROTEM adında yeni bir konsorsiyum kurdular. Fabrika inşaatları hızla devam ediyor. İstanbul Belediyesi'nden ve TCDD'den de toplam 122 adet metro araçları ve tren setleri siparişi aldılar.

İstanbul'da Marmaray projesi için gerekli olan 440 metro aracının ihalesi DLH tarafından bu yıl içerisinde yapılacaktır. Takriben 650-700 milyon $ tutarındaki bu araç ihalesinde DLH tarafından % 35 yerli üretim şartı getirilmiştir. İhaleyi kazanan firma Demiryolu araçları üretmek üzere Türkiye'ye yeni bir fabrika kazandıracaktır.

Moskova metrosu günde 10 milyon yolcuyu 5300 metro vagonu ile taşımaktadır.
Newyork metrosu da günde 7 milyon yolcuyu 6200 metro vagonu ile taşımaktadır.

İstanbul'da ise günde 650.000 yolcu toplam 200 civarında metro ve tramvay araçları ile taşınmaktadır.
Bu mukayeselerden de anlayacağımız gibi, Türkiye'nin daha binlerce metro ve tramvay araçlarına ihtiyacı olacağını net olarak görebiliriz.

RAYDER'in DEMİRYOLLARIMIZIN GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALARI:

RAYDER olarak Türkiye'de ki bütün Demiryolu projelerini ve dünyadaki teknolojik gelişmeleri yatırımları çok yakından takip etmekteyiz.

RAYDER, Ülkemizde Demiryolları, Metro ve Tramvay Toplu taşıma hizmetlerinin geliştirilmesi, tanıtılması ve yaygınlaştırılması gayesi ile kurulmuş bir sivil toplum kuruluşudur.

Özel sektör firmalarının, demiryolları işletme ve taşımacılık hizmetlerinde daha aktif olmalarını teşvik etmek, Demiryolları yolcu ve yük taşıma hizmetlerine özel sektör ivmesi kazandırmak için çalışmalar yapmak hedeflerimiz arasındadır.

Demiryollarımızda ve Belediyelerimizde yeni başlatılan, devam etmekte olan her türlü Raylı Ulaşım faaliyetlerini yakından takip ederek, yapılan çalışmaları, yenilikleri ve hizmetleri kamuoyuna bilimsel ve tarafsız olarak duyurmak gayretindeyiz.

Kadıköy'de bulunan RAYDER merkezimizde, Üniversite ve Uluslararası eğitim kuruluşları ile beraber demiryolları personeline, belediyelere ve özel sektör firmalarına demiryolu eğitimleri vermekteyiz.

Yakında başlayacak olan Hızlı Tren hatlarımızın işletmelerinde çalışacak personellere yönelik makinistlerin, işletme ve bakım personellerinin eğitimlerinin bir kısmının Türkiye'de verilebilmesi için TCDD ile görüş birliğindeyiz. Bunun için Alman demiryolları DB, İspanyol demiryolları ve Alman TUV- SÜD ile görüşmelerimiz devam ediyor. Demiryolu eğitimlerimizde ülke şartlarımıza uygun, Avrupalının da kabul edebileceği bize özgü bir model geliştirmeliyiz. Ayrıca demiryolu kanunu çıktıktan sonra özel firmaların alacağı lokomotifler için de gerekli makinistlerin, işletme ve bakım elemanlarının da yetiştirilmesi için eğitimlerin verilmesi gerekiyor.

Marmaray tamamlandığında çalışacak 800 civarındaki personelin ve makinistlerin eğitimlerini de organize etmeye talibiz. Yöneticilerin eğitimlerine hemen başlanması gerektiğini düşünüyoruz.

Türkiye'de her türlü demiryolu eğitimini organize edecek Demiryolu Enstitüsü kurulması ön çalışmalarına DTD ( Demiryolu Taşımacılığı Derneği ) ve Sakarya Üniversitesi ile beraber başladık.

Endüstri Meslek Liselerinde açılan raylı sistem bölümlerinin maalesef yeterli olamadığını gördük. Demiryolcu ruhunu veremiyoruz. 1997 yılında kapatılan Demiryolu Meslek Liselerinin benzerlerini tekrar açılmasının gereğine inanıyoruz..

Sakarya Üniversitesi ile Sayın Rektör Prof.Dr. Mehmet Duman ile Fen Bilimleri altında Demiryolları Anabilim Dalı açılması ile ilgili görüşmelerimiz devam ediyor.

2006 Eylül ayında 2 yılda bir Berlin'de yapılan dünyanın en büyük Innotrans Demiryolu Fuarı'na geniş bir heyetle katıldık. Son teknolojik yenilikleri, 350 km/saat hızla giden trenleri, son derece konforlu ve emniyetli yolcu vagonlarını, yol yapımında kullanılan son teknoloji araçlarını, tünel delme makinelerini ( TBM ), işletme ve demiryolu eğitimine verilen büyük önemi tekrar görme imkanımız oldu.

Fuarda, demiryollarımızın gelişmesi için, hepimizin yapması gereken ne kadar çok işler olduğunu gördük. Uçsuz bucaksız bir sanayi haline gelen demiryolu sektörüne, sanayicilerimizin daha yoğun olarak girmeleri gerektiğini düşünüyoruz.

Türkiye'de demiryollarının Avrupa standartlarına getirilmesi, mevcut hatların ıslahı, hızlı tren projeleri, Marmaray projesi, büyük şehirlerimizde toplu taşıma hizmetlerinin metro ve tramvay araçları ile yapılabilmesi için, çok büyük yatırımlar yapılmaktadır.

10 -12 yıl içerisinde demiryollarımıza, Metro hatlarımıza ve gerekli demiryolu araçlarına toplam 25 - 28 milyar $ yatırım yapılacağını söylemek abartılı değildir.

SONUÇ:

Bu yatırımların sağlıklı olarak yapılabilmesi, tamamlanması için, gerekli kadroların da aynı zamanda yetiştirilmesi gereklidir. Demiryolu yatırımları ancak eğitimli ve yetişmiş elemanlarla gerçekleşebilir ve işletmeler sağlıklı olarak devam edebilirler.

Demiryollarımızın ve metro sistemlerimizin AB standartlarına getirilerek işletilmesi için yeni yöneticilerin, işletmecilerin ve diğer teknik kadroların yetiştirilmesi için kalıcı eğitim çalışmalarına hemen başlamamız gerekiyor.

Gelişmiş ülkelerde yapılan benzer yatırımlar yapıldığında en az % 2.5 oranında insanların eğitimlerine de para ayrılmaktadır. Türkiye'de yapılan demiryolu yatırımlarının en az %1 i mertebesinde yatırımcı kuruluşlarımızın demiryolu eğitimine bütçe ayırmaları gereklidir.

Ülkemizde demiryolu eğitimi yıllardır ihmal edilmiştir.
5 ayrı ilde endüstri meslek okullarında yeni açılan raylı sistemler bölümlerinde verilen eğitimler de maalesef çok yetersiz kalmaktadır. 1997 senesinde kapatılan demiryolu meslek liselerini tekrar açmalıyız. Üniversite düzeyinde de çok zayıf olan demiryolu eğitimimizi de geliştirmeliyiz.

TCDD yıllardır yeni elemanlar alamadığı için yaşlı bir kurum haline gelmiştir.Çalışanlarının hizmet yaşı ortalaması maalesef 22 yıldır.
TCDD, genç, lisan bilen, dinamik kadrolara sahip olmak için gerekli çalışmalara başlamalıdır.
Yılardır çıkması beklenilen demiryolu kanunu artık hayata geçirilmelidir.

TCDD, DLH ve metrolarda çalışan belediye personellerinin periyodik olarak "sürekli mesleki eğitim"e tabi tutulmasını yeni çıkacak demiryolu kanunu ile mutlaka zorunlu hale getirmelidir. Gelişen teknolojileri takip edebilmek ve AB uyum şartlarını yerine getirebilmek için TCDD yeniden yapılanma çalışmalarını artık neticelendirmelidir.

Bütün demiryolu kazalarının temelinde mutlaka ihmal ve eğitim eksikliği vardır.

Demiryolu yatırımları ile beraber, insan eğitimini her zaman ön planda tutmalıyız.

RAYDER olarak ülkemizin gelişmesinde, demiryollarının çok önemli katkılarının olacağını düşünmekteyiz. Demiryollarına yapılan her türlü yatırımları destekliyoruz.

Yeni hükümetin demiryollarımıza verdiği önemi, yapılan yatırımları heyecanla takip ediyoruz. Ancak yapılan yatırımları gerçekleştirecek ve demiryolu sistemlerimizi devam ettirecek, yeni işletmeci ve teknik kadroların yetiştirilmesine çok daha fazla önem ve özen göstermeliyiz.

Raylı sistemlerimize yapılan yatırımların, demiryollarını işletecek insanlara yeterli demiryolu eğitimlerinin verilmesi halinde, başarılı olacağına inanıyoruz.

Diğer Haberler

RAYDER İstanbul Ulaşım Zirvesi'ne Davet Edildi

Enerji Besleme Sistemleri Paneli Yapıldı

Ulaştırma Bakanı'na Ziyaret

UITP İstanbul'da

Tanışma Yemeği